Оңалту – (rehabilitation сөзі латын тілінде re қайтадан + habilis ыңғайлы, бейімделген) медицинада – басынан өткерген (реабилитация) немесе туа біткен (абилитация) аурулардың, сондай-ақ жарақаттардың нәтижесінен болған физикалық және психикалық мүмкіндіктері шектеулі тұлғалардың денсаулығын, автономдығын, еңбекке қабілеттілігін қалпына келткелтіру бойынша медициналық, психологиялық, педагогикалық, кәсіби және заңды шаралардың кешені.

Ішкі ағзалардың кейбір аурулары, тіректік-қазғалтқыш аппараттардың жүре пайда болған және туа біткен аурулары, ауыр жарақаттардың, психикалық аурулардың және т.б. салдары кезінде жүргізіледі. Ақыл-ой кемістігі, есту, сөйлеу, көру және т.б. ақаулары бар балаларды оңалтудың маңызы зор.

Оңалту – уақытша немесе тұрақты еңбекке жарамсыздыққа акеп-соқтыруы мүмкін патологиялық жағдайлардың алдын-алу мен емдеуге бағытталған емдік-педагогикалық іс-шаралардың жүйесі. Оңалту әдеттегі ортада еңбек ету мен өмір сүру қабілетін жылдам қалпына келтіру мүмкіндігі бойынша мақсатқа ие.

Оңалту туралы науқас қоғамдық ортада және қоғамдық пайдалы қызмет саласында тәжірибесі болған жағдайда айтуға болады.

Оңалту үлкен жастағы балалар мен ересектерге қатысты қозғалтқыш, психикалық және сөйлеу саласындағы емдік-педагогикалық түзетуді қарастырады. Науқасты мүгедек ететін және абилитация мен реабидитация жүргізу қажеттілігі туралы мәселені көтеретін бірнеше патологиялық факторлар бар. Ондай факторлардың арасында – әр түрлі құрсақ ішіндегі жүйке жүйесінің зақымдануы, туа біткен бас сүйек миының зақымдары. Үлкен жастағы балаларда жүйке жүйесінің мүгедектік зақымдануына бас миының және жұлынның, жұқпалы-қабынған аурулар (энцефалит, арахноидит, менингит, полиомиелит әсерінен), жүйке және жүйке-бұлшықетінің жүйелерінің аурулары әкеп соқтыруы мүмкін. Ересектерде мүгедектік жағдайлардың көп кездесетін себептері ми қанайналымының бұзылуы қоса жүретін тамыр аурулары болып табылады.

Барлық кезеңдерде емдік дене-шынықтыру, массаж, физиотерапиялық, ортопедиялық емшалардың және дәрі-дәрмектердің көмегімен бұзылған қызметтерді қалпына келтіруді қарастыратын кешендік емдеу қолданылады. Белсенді түзету-тәрбиелеу жұмысының жүргізілуі мен қажетті логопедтік көмек көрсетілудің маңызы зор. Еңбек қызметіне бейімделгендердің саны дұрыс жүзеге асырылған оңалту шараларының есебінен артуы мүмкін. Барлық емдік-педагогикалық және әлеуметтік шаралар кешенінің тиімді ұйымдастырылуы қажет. Қалпына келтіру шаралары кезеңдерінің сабақтастығын қамтамасыз ету маңызды. Емдеу уақытымен және ұзақ болуы тиіс. Жүйке жүйесі ауыр зақымданған балалардың неврологиялық, психология-педагогикалық және логопедтік жан-жақты тексеруі бұзылған қызметтерді қалпына келтіруге бағытталған оңалту ісі жөніндегі мамандардың табанды және көп тер төгетін жұмысы. Нейромонторлық қайта тәрбиелеу мүгедектерге, балалар үшін де қоғамдағы ересектер үшін де толық және біртіндеп бейімделуіне мүмкіндік береді.

ШЖҚ «Қалалық балаларды оңалту орталығы» МКК медициналық оңалтуға келесі әдістер кіреді:

  • Дәрі-дәрмектік: тамырға арналған дәрі-дәрмектер, ноотроптар, дәрумендер, антиоксиданттар, ферменттер, А-гемаглютинин типті ботулиндік уыт кешені (Диспорт препараты)
  • Дәрі-дәрмектік емес тәсіл:

1) массаж (классикалық, сегментарлық, нүктелі)

2) ЕДШ: топтағы және жекелей түрде емдік гимнастика, «Адели», «Гравитон» костюмдерін пайдалана отырып ағзаның бұзылған қызметтерін қалпына келтіруге арналған арнайы іріктеп алынған физикалық жаттығулардың кешені.

3) MOTOmed-жаттықтырушыда (Германия) және ортопедиялық велосипед «Rifton» (США) механотерапия

4) Емдеудің физикалық әдістері: электрлі емдеу (электрофорез, электұйқы, диадинамотерапия, амплипульстерапия, электростимуляция, УВЧ-терапия, магниттік терапия) жарықпен емдеу (УФО, Биоптрон), ультрадыбыспен емдеу, бальнеотерапия (минералдық тұздармен емдік ванналар), жылумен емдеу (парафин), ингаляциондық терапия, оксигендік терапия (оттегі коктейлі).

Педагогикалық оңалтуға келесі әдістер кіреді:

1) Еңбек терапиясы

2) Психологиялық әдістер (психотерапия, сенсорлық бөлмеде сабақ жүргізу, «Мультикид» және «Эдуплей» мультимедиялық құрылғысында сабақ)

3) Музыкатерапиясы

4) логопедпен және дефектологпен сабақ, логопедиялық массаж

5) ертеңгіліктер мен ойындар өткізе отырып, педагог-тәрбиешілермен сабақ.